Glosariusz - słownik
Poniżej zamieszczamy zestawienie podstawowych terminów stosowanych w dokumentacji i systemie pomocy Joomla. W definicjach podano także terminy w wersji angielskiej.
Alt :: ang. Alt Tag
Atrybut znacznika HTML umieszczającego na stronie obraz. Dodaje opisujący go tekst, wyświetlany, gdy użytkownik ustawi wskaźnik myszki nad obrazem oraz - w miejscu obrazu w przypadku, gdy przeglądarka nie wyświetla obrazów albo obraz nie zostanie odnaleziony.
Archiwum :: ang. Archive
Zbiór artykułów nieaktualnych. Artykuły, których data publikacji wygasła, przenoszone są do archiwum automatycznie. Artykuły bez oznaczonej daty zakończenia publikacji może przenieść do archiwum administrator. Archiwum artykułów może być udostępniane w postaci blogów - sekcji lub kategorii - oraz za pomocą modułu Archiwum.
Artykuł : ang. Content
Publikacja elektroniczna, niekoniecznie materiał, którego głównym tworzywem jest tekst. Dowolny zwarty materiał o strukturze swobodnie kształtowanej przez autorów, zawierający prezentację, opisy, wyjaśnienia, interpretacje, oceny, opinie, komentarze, itd., odnoszące się do rzeczywistości bądź świata fikcyjnego. Tworzywem artykułu mogą być tekst i obrazy, ale również animacje, dźwięki, wideo oraz wszelkiego typu odnośniki prowadzące do zasobów wewnętrznych bądź zewnętrznych.
Baza danych :: ang. Database
Uporządkowany zbiór danych, dający się łatwo przeszukiwać, porządkować i analizować za pomocą systemu zarządzania. Dane Joomla! przechowywane są w bazie danych MySQL, umieszczonej na serwerze internetowym. Zob. także: Rekord.
Blog :: ang. Blog
Dziennik internetowy. Skrót od ang. web log. W Joomla! oznacza specyficzny element struktury witryny złożony
a) ze strony otwierającej w formie naśladującej układ magazynu internetowego, zawierającej sygnały wiadomości - zapowiedzi (skróty lub wstępy) i odnośniki do artykułów oraz
b) z pełnych tekstów, do których prowadzą łącza na stronie otwierającej -Czytaj całość albo tytuły. Mogą one być uporządkowane w dowolny, określany przez administratorów sposób - w jednej lub kilku szpaltach, z jednym artykułem głównym, umieszczonym na całej szerokości kolumny, albo bez artykułu głównego. Domyślnie uporządkowane są chronologicznie, od najnowszych.
Bot :: ang. Mambot, Plug-in
Składnik Joomla! rozszerzający o nowe funkcje niektóre elementy Joomla! Przetwarza zawartość, zanim zostanie wygenerowany dokument wynikowy HTML przesyłany do przeglądarek, zastępując oznaczone miejsca odpowiednim kodem HTML lub JavaScript.
Kilkanaście dodatków wchodzi w skład podstawowej dystrybucji Joomla!: Wstaw obrazek, Dawne dodatki, Formatuj kod, SEF, Ocenianie, Paginacja, Edytor tekstu, Edytor TinyMCE, wyszukiwarki. Ten zestaw można rozszerzać, korzystając z dodatków tworzonych przez społeczność projektantów Joomla! dostępnych bezpłatnie w centralnym repozytorium Joomla!Forge i innych serwisach.
CMS :: ang. CMS
System zarządzania treścią. Akronim od ang. Content Management System. Oprogramowanie umożliwiające tworzenie, edycję, modyfikowanie, archiwizowanie, usuwanie oraz publikację materiałów elektronicznych w sieci Internecie, intranecie, ekstranecie. Do niedawna termin ten wiązany był niemal wyłącznie z programami do edycji stron internetowych. Obecnie istnieje wiele typów CMS, zaspokajających różne potrzeby - od niewielkich programów bez elementów typu workflow (zarządzania przepływem zadań), przeznaczonych dla małych grup użytkowników, po wielkie systemy, oparte na bazach danych, wykorzystywane w zarządzaniu dynamicznymi serwisami internetowymi, np. dziennikami czy magazynami internetowymi lub serwisami korporacji międzynarodowych.
CMT :: ang. CMT
Akronim stosowany na oznaczenie komponentów [Components], modułów [Modules] i szablonów [Templates].
CMTM :: ang. CMTM
Akronim stosowany na oznaczenie komponentów [Components], modułów [Modules], szablonów [Templates] i dodatków [Mambots].
Dodatek :: ang. Mambot
Zob. Bot.
Dystrybucja :: ang. Core
Oficjalny pakiet instalacyjny zawierający wszystkie pliki niezbędne do działania Joomla! Pakiet jest dostępny na witrynie http://forge.joomla.org oraz innych, upowszechniających Joomla! Standardowa instalacja Joomla! może być wzbogacana CMTM tworzonymi przez innych programistów. Inaczej: ’jądro’, ’serce’, ’silnik’, ’trzon’
Edycja :: ang. Edit
Tryb pracy, w którym możliwe jest modyfikowanie danych. Edycją jest każda modyfikacja informacji, zmiana nazwy pliku, katalogu, kasowanie i dodawanie danych.
Edytor :: ang. Editor
Program komputerowy służący do wprowadzania zmian (edycji) w jakimś dokumencie, elemencie. Termin używany zwykle w znaczeniu edytor tekstu. W Joomla! termin ma dwa znaczenia - węższe, właśnie edytor tekstu, oraz szersze - edytor właściwości dowolnego elementu. Angielskie Editor oznacza w Joomla także użytkownika ze specjalnymi prawami (redaktora).
Edytor WYSIWYG:: ang. WYSIWYG Editor
Zaawansowany edytor tekstu, który pozwala uzyskać w publikacji wynik identyczny lub bardzo zbliżony do obrazu na ekranie. WYSIWYG to akronim od ang. What You See Is What You Get (dosłownie To Co Widzisz Jest Tym Co Otrzymasz) . Standardowo w Joomla! - edytor TinyMCE.
Element :: ang. Item, Content item
Pozycja - wyodrębniony fragment struktury treści Joomla! Pozycją może być: artykuł, wiadomość lub odnośnik (łącze). W węższym znaczeniu w Joomla! określa się tym terminem artykuły przypisane do kategorii i sekcji.
Folder :: ang. Folder
Katalog. ’Pojemnik’ zawierający dowolny zbiór plików i innych folderów (podkatalogów).
Fronton :: ang. Frontend
Strona przednia, główna, frontowa, witryna. Część serwisu internetowego udostępniana użytkownikom. Najprościej Frontend to wszystko, co widzi anonimowy lub zalogowany użytkownik. Por. Zaplecze.
Globalne odblokowanie :: ang. Global Checkin
Zablokowane podczas edycji elementy Joomla! są zwykle odblokowywane po zakończeniu edycji i zapisaniu ich. Błędy w transmisji danych, przypadkowe zerwanie połączenia z serwerem mogą spowodować, że nie nastąpi odblokowanie w zwykły sposób. Administrator witryny może wówczas dokonać odblokowania wszystkich zablokowanych pozycji. Operacja ta winna być wykonywana rozważnie, aby przypadkiem nie przerwać aktualnie wykonywanej przez któregoś z użytkowników pracy redakcyjnej.
Joomla! :: ang. Joomla!
Nazwa własna. Wymawiaj ’dżumla’. Uniwersalny system zarządzania treścią, z którego właśnie korzystasz. Nazwa ’Joomla!’ to fonetyczna transkrypcja na angielski słowa z języka suahili ’jumla’, które tłumaczy się: ’wszyscy razem’ lub ’wspólnie’ lub też ’jako całość’. Wyraża ideę Joomla!: łączyć ludzi na całym świecie, wszystkich ras i kultur w jeden wielki krąg.
Katalog :: ang. Catalog
Zob. Folder.
Kategoria :: ang. Category
Kolekcja elementów treści - artykułów lub pozycji w komponentach - zgrupowanych według jakiegoś kryterium, np. ze względu na temat. Na przykład: w kategorii "Ryby" mogą znajdować się pozycje: "Karp", "Ciernik", "Szczupak". Kategoria artykułów nie może istnieć bez sekcji, a w sekcji artykułów musi być przynajmniej jedna kategoria!
Komponenty :: ang. Components
Składniki Joomla!. Programy komputerowe z własnym interfejsem, o różnej funkcjonalności, należące do podstawy (jądra) Joomla! lub instalowane dodatkowo, często zdolne do współdziałania z innymi. W praktyce terminu komponenty używa się zwykle tylko na oznaczenie rozszerzeń, w tym umieszczonych w podstawowej dystrybucji Joomla: Banery, Kontakty, Korespondencja seryjna, Spinacz RSS, Sondy, Katalog WWW i Syndykator. Ale komponentami są także: menedżery menu, Biblioteka mediów i wiele innych. Ten zestaw można rozszerzać, korzystając z komponentów tworzonych przez społeczność projektantów Joomla! dostępnych bezpłatnie w centralnym repozytorium Joomla!Forge i innych serwisach.
Logowanie :: ang. login, logon
Wejście do sieciowego systemu operacyjnego. Logowanie polega zazwyczaj na podaniu nazwy użytkownika i hasła celem identyfikacji. Hasło powinno być tajne, natomiast nazwa użytkownika może być powszechnie znana.
Menedżer :: ang. manager
Program, narzędzie, którego zadaniem jest ułatwienie pracy z wieloma elementami - artykułami, danymi, plikami, katalogami. Umożliwia: kopiowanie, nadawanie i usuwanie atrybutów, podgląd struktury, przenoszenie, usuwanie, wyszukiwanie, zakładanie nowych pozycji, zmiany nazw, zarządzanie prawami dostępu, drukowanie, edycję zawartości elementów.
Moduły :: ang. Modules
Składniki Joomla!. Rozszerzenia podstawowych możliwości. Służą udostępnianiu treści lub przydatnych procedur i funkcji (np. menu Ścieżka powrotu, logowanie, listy odnośników - łączy do określonych treści lub zasobów). Od komponentów odróżnia je brak interfejsu umożliwiającego gromadzenie i edycję udostępnianych treści czy funkcji. Kilkanaście modułów wchodzi w skład podstawowej dystrybucji Joomla: Menu główne, Popularne, Tematy pokrewne, Migawki, Nowości, Kolporter RSS, Sekcje, Archiwum, Gościmy, Statystyki, Szukaj. Ten zestaw można rozszerzać, korzystając z modułów tworzonych przez społeczność projektantów Joomla! dostępnych bezpłatnie w centralnym repozytorium Joomla!Forge i innych serwisach.
Nazwa użytkownika :: ang. Username
Unikalny, niepowtarzalny wyraz oznaczający użytkownika, niezbędny do założenia konta, logowania się, korzystania z uprawnień.
Otwarte oprogramowanie:: ang. Open Source
Otwarte źródła. W ścisłym znaczeniu oznacza odłam ruchu wolnego oprogramowania [ang. free software] zapoczątkowany w 1998 roku (inicjatorzy: John Maddog Hall, Larry Augustin, Eric Raymond, Bruce Perens i inni). Założenie ruchu było wynikiem niezadowolenia z koncepcji i działalności ruchu wolnego oprogramowania (zob.) założonego i kierowanego przez Richarda M. Stallmana. Dla obu koncepcji wspólne jest zaangażowanie na rzecz swobodnego dostępu użytkowników do kodu źródłowego oprogramowania komputerowego. Dla twórców ruchu Open Source istotniejsze są kwestie praktyczne - techniczne i organizacyjne związane z wolnością kodu. Ruch Free Software kładzie nacisk na kwestie ideologiczne - praw wolnościowych.
Organizacją pomocniczą ruchu jest Open Source Initiative - OSI - Inicjatywa Otwartych Źródeł. Organizacją pomocniczą ruchu wolnego oprogramowania założona przez R. M. Stallmana - Free Software Foundation [FSF] - Fundacja Wolnego Oprogramowania.
Projekt Joomla! rozwijany jest na zasadach głoszonych przez ruch wolnego oprogramowania. Kod Joomla! jest otwarty, może być przeglądany i zmieniany przez użytkowników. Organizacją pomocniczą jest założona w 2005 roku Open Source Matters.
Obszar roboczy :: ang. Workspace
Także ’Przestrzeń robocza’ Część okna w panelu administracyjnym, w której ustalana jest konfiguracja i treść elementów Joomla!. Przestrzeń robocza zmienia się dynamicznie, zależnie od narzędzi i opcji wybieranych w menu. W obszarze roboczym publikowane są tabele z wykazami pozycji, ułatwiające nawigację oraz umożliwiające wykonywanie niektórych czynności (np. publikowanie, usuwanie, przenoszenie do archiwum).
Publikacja :: ang. Publish(ed)
Udostępnianie. Stan, status różnych elementów Joomla!, zarówno zainstalowanych składników, jak i elementów treści, materiałów. Aby element był dostępny na witrynie, musi być opublikowany. W przypadku artykułów możliwe jest określenie terminu rozpoczęcia i zakończenia publikacji.
Panel administracyjny :: ang. Joomla! Administrator
Graficzny interfejs użytkownika (GUI) służący do zarządzania witryną.
W panelu administracyjnym znajdziesz wszystkie konieczne narzędzia do dodawania zawartości, takiej jak teksty i obrazy, a także do zarządzania konfiguracją oraz wszystkimi składnikami Joomla! Do panelu administracyjnego odnoszą się także inne podobne terminy: sekcja administracyjna, zaplecze, panel kontrolny, centrum administracyjne, centrum redakcyjne.
Parametry :: ang. Parameters
Właściwości obiektu (pozycji zawartości, menu, artykułu, komponentu, modułu, bota, itd.) określające jego zachowanie.
patTemplate :: ang. patTemplate
Elastyczny system umożliwiający tworzenie szablonów dla witryn opartych na PHP. Wykorzystywany w Joomla!
Pliki mediów :: ang. media files
Pliki tekstowe, graficzne, dźwiękowe, video (m.in. .gif, .jpg, .png albo .bmp, mp3), gromadzone za pomocą menedżera w Bibliotece mediów, przeznaczone do wykorzystania w artykułach.
Podgląd :: ang. Preview
Możliwość sprawdzenia przez administratora (redaktora, autora) wyglądu tworzonego lub edytowanego elementu zawartości, zanim zostanie opublikowany.
Projekty :: ang. Projects
Projektem mogą być komponenty, moduły, szablony, dodatki i inne skrypty, a także strony WWW, inicjowane i prowadzone przez ich autorów.
Pozycja treści :: ang. Content item
Element treści. Wyodrębniony fragment w strukturze treści Joomla! Pozycją może być: artykuł, wiadomość lub odnośnik (łącze). W węższym znaczeniu w Joomla! nazywa się tym określeniem artykuły przypisane do kategorii i sekcji artykułów. Por. Element.
Rekord :: ang. Record
Zapisany w jednym wierszu tabeli bazy danych zespół informacji. Z rekordów pobierana jest treść informacji prezentowanych na witrynie. Dzięki gromadzeniu informacji w bazie danych treści witryny mogą być ustalane w sposób dynamiczny.
Sekcja :: ang. Section
Kolekcja kategorii artykułów, dział tematyczny. Sekcja grupuje materiały dotyczące jednego tematu. Typową sekcją są na przykład Aktualności (ang. News), na którą mogą składać się kategorie: Najnowsze aktualności, Ze świata, Z Polski, Najnowsze aktualności, Wczorajsze aktualności, Wszystkie aktualności. Obok sekcji działy witryny są tworzone za pomocą komponentów, zarówno włączonych do podstawowej dystrybucji Joomla!, jak i instalowanych dodatkowo.
Składniki :: ang. Elements
Dodatkowe składniki rozszerzające standardową instalację Joomla!: komponenty, moduły, szablony, dodatki, pliki komunikatów językowych. Elementy mogą należeć do rdzenia Joomla! oraz być dodatkowo instalowane.
Skrócony tytuł :: ang. Title Alias
Alternatywny tytuł dla elementów treści (sekcji, kategorii, artykułów). W przypadku artykułów skrócony tytuł nie jest w Joomla! nigdzie wyświetlany. Korzysta z niego natomiast silnik SEF (generujący proste adresy URL). Jest także wykorzystywany w znacznikach META, gdy włączona jest opcja ’dynamiczne tytuły’.
Strona frontowa :: ang. Frontend
Strona przednia, główna, frontowa, witryna. Część serwisu internetowego udostępniana użytkownikom. Najprościej Frontend to wszystko, co widzi anonimowy lub zalogowany użytkownik. Por. Zaplecze.
Strona startowa :: ang. Front Page
Strona, którą trafia odwiedzający witrynę po wywołaniu w przeglądarce jej adresu, zwykle ’Start’ [Home], często w języku polskim zwaną ’stroną główną’ Jest to jedna, jedyna, otwierająca witrynę strona.Także nazwa komponentu generującego treść strony startowej w postaci bloga artykułów oznaczonych do publikacji na stronie startowej. Strona startowa może być jednak generowana przez dowolny komponent, niekoniecznie przez Front Page. Czynnikiem decydującym jest umieszczenie składnika generującego stronę startową jako pierwszej pozycji w głównym menu witryny.
Szablony :: ang. Templates
Składnik Joomla!. Wzorzec rozmieszczenia treści i formatowania stron witryny. Można je łatwo instalować i modyfikować. Podobnie jak w przypadku komponentów i modułów są opracowywane i upowszechniane przez społeczność projektantów Joomla!, a ich zbiór stale się powiększa.
W przeciwieństwie do większości pozostałych CMS-ów szablony w Joomla, można tworzyć wg własnej fantazji i potrzeb, nie ma narzuconych żadnych struktur.
Szablony administratora :: ang. Admin Templates
Składnik Joomla!. Wzorzec rozmieszczenia treści i formatowania stron zaplecza administracyjnego.
Tekst główny :: ang. Main Text
Część artykułu zawierająca główny tekst, wyświetlany po kliknięciu łącza Czytaj całość. Może to być pełny tekst bądź kontynuacja tekstu poprzedzonego wprowadzeniem wpisanym w polu ’Tekst wstępu’ [Intro Text]. Zależnie od przyjętej albo w całej witrynie albo w niektórych działach konwencji.
Tekst wprowadzający :: ang. ang. Intro Text
Skrót, zapowiedź treści, wprowadzenie, prolog, wstęp do artykułu. Skróty te są publikowane na stronach otwierających blogi. Do całego tekstu artykułu prowadzi łącze Czytaj całość. Rolę łącza może też spełniać przekształcony w odnośnik tytuł artykułu. W parametrach artykułu można zdecydować o pominięciu wstępu na stronach zawierających pełny tekst artykułu.
Tytuł :: ang. Title
Wyświetlana przez Joomla! nazwa pozycji (sekcji, kategorii, artykułu, komponentu, modułu).
Użytkownicy :: ang. Users
Wszyscy, którzy mają jakikolwiek dostęp do serwisu. Mogą być użytkownikami anoonimowymi bądź zarejestrowanymi.
W świeżej instalacji Joomla! posiada zawsze jednego zarejestrowanego użytkownika. Jest nim główny administrator - Super Administrator.
Grupa użytkowników :: ang. User Group
Krąg, zespół użytkowników. W Joomla! w najszerszym kręgu użytkowników, którzy mają anonimowy dostęp do witryny, czyli bez logowania się [Anonymous], wyodrębniono kilka coraz mniejszych grup o coraz większych prawach dostępu i uprawnieniach: krąg użytkowników zarejestrowanych [Registered], uzyskujących dodatkowe uprawnienia po zalogowaniu się - trzy grupy z prawami dostępu tylko ze strony frontowej: autorów [Author] , redaktorów [Editor] i wydawców [Publisher] oraz trzy kolejne kręgi z prawami dostępu także do panelu administracyjnego: operatorów [Manager], administratorów [Administrator] i głównych administratorów [Super Administrator]
Wieści RSS :: ang. Newsfeeds
Kanały informacyjne RSS. Sygnały wiadomości umieszczonych w innych serwisach internetowych. Sposób dzielenia się aktualnymi informacjami między różnymi witrynami internetowymi. Stąd angielska nazwa: News Feeds - żywić się, karmić się nowinami, aktualnościami.
RSS to format udostępniania wiadomości, aktualnie dostępnych jest kilka jego typów (wersje RSS, Atom). Twórcą kodu jest DOMIT parser.
Skrót RSS jest różnie objaśniany: Really Simple Syndication (niezbyt fortunnie tłumaczone jako Bardzo Prosta Syndykacja) czy też Rich Site Summary, Rich Site Syndication lub Rich Syndication Standard, a także RDF Site Summary (streszczenie strony w formacie RDF). Joomla umożliwia zarówno pobieranie i publikację wieści RSS, jak i ich udostępnianie. Pobieranie i udostępnianie wieści RSS umożliwiają komponent Spinacz RSS - NewsFeeds]. Natomiast udostępnianie komponent Syndykator [Syndicate].
Witryna :: ang. Site
Strona WWW, witryna internetowa, na której znajduje się interaktywna zawartość, udostępniana gościom i użytkownikom. W angielskiej wersji Joomla!, w panelu administratora termin ’SiteÙ oznacza ’stronę frontową’ - ’Fronted’.
Wolne oprogramowanie:: ang. Free Software
Ogólnoświatowy ruch użytkowników komputerów zaangażowanych w działania na rzecz swobodnego dostępu do oprogramowania. Inicjatorem i ideologiem ruchu jest Richard Stallman, który zapoczątkował tworzenie oprogramowania pod nazwą Project GNU [GNU’s Not Unix - GNU to nie Unix): http://www.gnu.org/. W 1995 roku Stallman powołał do życia Free Software Foundation [FSF] - Fundację Wolnego Oprogramowania. W pewnej opozycji do Free Software został założony ruch Open Source [zob.]. Między Free Software a Open Source istnieją istotne różnice w założeniach. Dla Free Software ważne są kwestie ideowe - moralne i etyczne, ruch jest bardziej radykalny w swych dążeniach do pełnej swobody dysponowania oprogramowaniem z otwartym kodem. Open Source stawia na jakość kodu, zaangażowanie biznesu. W praktyce wolne oprogramowanie jest zawsze oprogramowaniem z otwartym kodem źródłowym, ale nie każde oprogramowanie Open Source jest wolne.
Projekt Joomla! rozwijany jest na zasadach głoszonych przez ruch wolnego oprogramowania. Kod Joomla! jest otwarty, może być przeglądany i zmieniany przez użytkowników. Organizacją pomocniczą jest założona w 2005 roku Open Source Matters.
Wykaz :: ang. List
Element dokumentu internetowego, składający się z kolejnych wierszy (punktów wykazu). Stosowane są wykazy uporządkowane (numerowane) i nieuporządkowane (opatrzone znakiem graficznym - kółeczkiem, kwadratem).
WYSIWYG:: ang. WYSIWYG
zob. Edytor WYSIWYG
Zablokowana pozycja :: ang. Check Out
Kiedy użytkownik edytuje jakiś element zawartości witryny, element ten jest blokowany, aby inny użytkownik nie mógł dokonywać w nim w tym samym czasie zmian. Po zakończeniu edycji następuje odblokowanie chronionego elementu.
Wraper :: ang. Wrapper
Wbudowany w Joomla! komponent umożliwiający prezentację w serwisie dowolnej strony WWW. Umożliwia również włączenie do witryny np. stron dHTML, nieobsługiwanych w zwykłym trybie przez Joomla, a także integrację z Joomla! innych, niezależnych skryptów (galerie, katalogi,…).
Zaplecze :: ang. Backend
W węższym znaczeniu to inaczej panel administracyjny. W szerszym, to wszystkie elementy niezbędne do zainstalowania i zarządzania Joomla!, a także ich ustawienia.
Zawartość :: ang. Content
Materiały. Wszystkie publikowane elementy treści. To ogólne określenie dla każdego rodzaju informacji publikowanego za pomocą Joomla! Oznacza zarówno sekcje, kategorie, jak i konkretne artykuły, obrazy, odnośniki. Inaczej można by powiedzieć, że zawartością jest wszystko, co jest wywoływane z różnych menu na witrynie.
Pojęcia Zawartość [Content] używa się w Joomla! również w węższym znaczeniu - na oznaczenie tej części witryny, której treści są generowane przez podstawowy komponent Joomla! - com_content. Treści te organizowane są w sekcje, a w tych z kolei wyodrębniasz kategorie, którym podporządkowujesz konkretne pozycje zawartości (artykuły, wiadomości).
Zmieniony ( 18.02.2007. )