Szablon a projekt graficzny

Wyświetlana w oknie przeglądarki internetowej strona jest obrazem. Obrazem specyficznym, bo powstającym w wyniku złożenia się w jedną całość przeróżnych czynników. Twórca projektu graficznego zapewne nie jest sobie nawet w stanie wyobrazić, czym stworzone przezeń graficzne ramy będą wypełniane przez kolejne dni, miesiące, a bywa, że i przez lata.

Owe tworzone przez grafika ramy są niewątpliwie szablonem. Ale znacznie lepiej ich istotę oddaje np. angielskie theme czy polskie szata graficzna.

Gdy mówimy o szablonach dla Joomla! i Mambo, mamy również na myśli rozwiązania graficzne. Ale nie tylko! Aspekt graficzny jest jednym z istotnych, ale nie jedynym istotnym w szablonach dla Joomla! i Mambo. Nie bez przesady możemy powiedzieć, że szablon ubiera treści w szatę graficzną, tworząc strony internetowe.

Skąd inąd jednak wiemy, że strony są tworzone przez dokumenty HTML.

Strona internetowa a dokument HTML

Klasyczna strona internetowa to obraz wyświetlany na ekranie monitora na podstawie instrukcji zawartych w pojedynczym umieszczonym na serwerze dokumencie HTML.

Dokument HTML zawiera:

• instrukcje informujące przeglądarkę, co, w jakiej kolejności i jak ma wyświetlać,
• teksty i odnośniki do obrazków, animacji, dźwięków oraz innych stron.

Klasyczne strony internetowe zawierały statyczną, w zasadzie niezmienną treść. Dość szybko przestały wystarczać i internautom, i twórcom, i wydawcom. W odpowiedzi na zapotrzebowanie programiści opracowali techniki umieszczania na jednej stronie kilku dokumentów HTML, a więc faktyczne kilku stron (w tzw. ramkach) i sposoby dodawania elementów dynamicznych (JavaScript, DHTML).

Mimo tego istota klasycznych stron internetowych pozostała nienaruszona. Poza drobnymi ożywionymi elementami, prezentowały treść statyczną, zapisaną w przygotowanych wcześniej dokumentach HTML.

A to oznacza, że można było stworzyć projekty graficznej każdej strony, a następnie stworzyć dokumenty HTML generujace w przeglądarkach statyczne przewidywalne obrazy.

Dynamiczne strony i dokumenty HTML

Treści współczesnych stron zmieniają się dynamicznie, bywa, że po każdym odświeżeniu okna przeglądarki. Twórca szaty graficznej nie jest w stanie zaprojektować tych setek, czy tysięcy stron, które powstaną w oparciu o jego projekt graficzny.

Strony dynamiczne powstają inaczej niż statyczne.

Strony statyczne powstają ze stworzonych wcześniej i umieszczonych na serwerze dokumentów HTML.

Strony dynamiczne natomiast powstają z informacji pobieranych z różnych źródeł, a następnie umieszczanych w dokumencie HTML generowanym przez oprogramowanie serwera.

Innymi słowy i w pewnym uproszczeniu - na serwerze nie istnieją gotowe dokumenty HTML przesyłane do przeglądarek. Zanim serwer wyśle dokument HTML, musi go stworzyć, wygenerować, pobierając treści z różnych źródeł. Za stworzenie źródłowego dokumentu HTML odpowiadają na serwerze specjalne skrypty, zapisane w językach typu PHP, ASP lub innych. Wśród nich skrypty szablonu.

Szablony stron statycznych i dynamicznych

Szablonem nazywa się często wzorzec określający układ strony i wygląd treści. W tym znaczeniu zarówno strony statyczne, jak i dynamiczne korzystają z szablonów.

Ale mimo tej samej nazwy i ogólnej definicji różne są funkcje szablonów, a w związku z tym budowa szablonów stron statycznych i dynamicznych.

W pierwszym przypadku szablonami posługują się ludzie - projektanci stron, tworzący dokumenty HTML. Szablon jest szkieletem dokumentu HTML, który wypełnia twórca strony, dodając treści.

W drugim przypadku szablonami posługują się maszyny. Dokładniej - oprogramowanie serwera. Serwer musi pobrać z różnych źródeł potrzebne - materiały i umieścić je w dokumencie HTML według szablonu.

Szablon musi więc być zbiorem instrukcji dla serwera generującego dokument HTML.

Rola szablonu w Joomla! i Mambo

W Joomla! i Mambo, a także wielu innych systemach zarządzania treścią dokumenty HTML są generowane dynamicznie. Dynamicznie generowane są źródłowe dokumenty HTML.

Mówiąc precyzyjniej, zanim strona pojawi się w oknie przeglądarki:

1. serwer internetowy musi:
   • stworzyć dokument HTML,
   • umieścić w nim materiały pobrane z plików, bazy danych lub innych źródeł,
   • oznaczyć rozmieszczenie materiałów zgodnie z regułami określonymi w szablonie.
2. przeglądarka internetowa musi:
   • odczytać zawartość dokumentu źródłowego i innych, w nim wskazanych,
   • sformatować treści zgodnie instrukcjami formatującymi,

Aby tę rolę spełniać, szablon musi mieć odpowiednią budowę.

Budowa szablonu dla Joomla! i Mambo

Szablonu dla Joomla! i Mambo spełnia swoje funkcje dzięki trzem skryptom zawierającym:

1. kod integrujący szablon z Joomla! - zawiera go plik konfiguracyjny templateDetails.xml
2. kod generujący źródłowe dokumenty HTML - zawiera go plik index.php
3. kod określający układ i formatowanie materiałów - zawiera go plik template_css.css.

W skład szablonu dla Joomla! i Mambo mogą wchodzić ponadto inne skrypty oraz pliki graficzne, niezbędne do uzyskania określonych w zamyśle projektanta efektów użytkowych i estetycznych.

Próba definicji szablonu

Gdyby definiować szablon dla Joomla! i Mamba, trzeba by wskazać na sześć poniższych właściwości:

Szablon jest aplikacją komputerową - zestawem skryptów i innych elementów (np. grafik, dźwięków), wykorzystywanych przez serwer stron WWW oraz urządzenia odczytujące, np. przeglądarki internetowe.

Szablon jest nieodzownym składnikiem Joomla! i Mambo: bez szablonu nie pokażą one żadnego materiału.

Szablon jest integralnym składnikiem Joomla! i Mambo: korzysta z parametrów i funkcji sterujących pobieraniem informacji i materiałów z różnych źródeł i umieszczaniem ich w dokumencie HTML.

Szablon jest szkieletem dokumentu HTML - przyszłym dokumentem HTML, wypełnianym treścią przez Joomla! i Mambo dynamicznie, w locie.

Szablon jest zbiorem instrukcji dla Joomla! lub Mambo określających miejsca przeznaczone na treść oraz zbiorem instrukcji dla przeglądarek, określających sposób formatowania treści.

Uwagi, źródła

Jeżeli masz sugestie odnośnie treści lub chcesz zgłosić poprawki do tego rozdziału, skomentuj go albo umieść wiadomość na forum: Dokumentacja - Propozycje, zmiany, poprawki

Dziękujemy!

Stefan Wajda, Zespół Dokumentacji PCJ