Niczego, dosłownie niczego nie trzeba programować! Nie jest więc potrzebna żadna znajomość języków programowania czy języków tworzenia stron internetowych.

Wystarczy:

• zainstalować Joomla! lub Mambo,
• ustalić strukturę treści i menu,
• dodawać materiały.

Reszta zrobi się sama, ale zgodnie z życzeniem projektantów, redaktorów, autorów.

Krótko mówiąc - Joomla! i Mambo spełniają życzenia. Prawie każde życzenie.

Treść główna

Joomla! i Mambo umożliwiają prezentację w głównym obszarze treści 20 różnych typów pozycji - elementów struktury witryny, wywoływanych przez łącza w menu.

W takim bogactwie można by się pogubić, ale… spokojnie. Podstawowych form prezentacji jest cztery. Są to:

• artykuł elektroniczny o swobodnej lub ściśle określonej strukturze,
• lista odnośników do sekcji, do kategorii bądź wprost do artykułów,
• blog - magazyn internetowy,
• dowolna inna strona lub nawet serwis WWW z całym swoim interfejsem.

Treści towarzyszące

W otoczeniu głównej treści Joomla! i Mambo mogą wyświetlać dodatkowe moduły, zawierające dowolne treści, m.in.:

• łącza do materiałów pokrewnych, powiązanych z główną treścią strony,
• łącza do innych materiałów na witrynie lub w Internecie czy intranecie,
• dowolne obiekty elektroniczne - teksty, zdjęcia, aplikacje multimedialne,
• reklamy tekstowe i graficzne.

Nie sposób tu wymienić wszystkich możliwości. Tylko na jednej startowej stronie Joomla! zainstalowanej z przykładami, można zobaczyć 12 takich modułów.

Elementy identyfikacyjne i dekoracyjne

Treści strony dopełniają bloki identyfikacyjne, spełniające dodatkowo rolę dekoracyjną. Na przykładowej stronie są nimi sporej wielkości grafika w nagłówku z logo i marką programu oraz skromna stopka.

Narzędzia administracyjne

Ponadto zalogowani użytkownicy ze specjalnymi uprawnieniami - autora, redaktora, wydawcy, administratora - mają dostęp do podstawowych narzędzi administracyjnych - edytora artykułów i edytora konta użytkownika.

Pełny zestaw narzędzi administracyjnych znajduje się na specjalnej stronie - na zapleczu, a dostęp do niej ma ograniczony krąg osób zarządzających serwisem.

Jak to działa?

Strony frontowe Joomla! i Mambo są efektem współdziałania:

• serca systemu [ang. core], inaczej jądra, trzonu, silnika,
• komponentów [ang. components],
• modułów [ang. modules],
• botów [ang. bots, mambots lub plugins],
• szablonu [ang. template.

Początkującemu użytkownikowi trudno rozróżnić te składniki. A zrozumienie ich roli i wzajemnych zależności jest kluczem do zrozumienia obu systemów.

Serce - silnik systemu i integrator składników

W ścisłym znaczeniu sercem, silnikiem całego systemu jest po prostu Joomla! czy Mambo bez pozostałych składników. Nieraz, kiedy mówimy ’Joomla!’ lub ’Mambo’, mamy na myśli samo serce programu, trzon, zbudowany z wielu aplikacji umożliwiających posługiwanie się komponentami, modułami, botami, szablonami.

Komponenty - architekci treści

Komponenty zapewniają wyposażanie witryny w treści i usługi.

Spełniają przeróżne role. Jedne umożliwiają tworzenie i modyfikowanie materiałów, inne pozwalają organizować strukturę treści, kolejne dostarczają narzędzi nawigacji, jeszcze inne narzędzi zarządzania kontami użytkowników.

W standardowych wersjach Joomla! i Mambo jest kilkanaście komponentów rdzenia oraz kilka komponentów - rozszerzeń

Komponenty rdzenia są niezbędne do działania Joomla! i Mambo. Obsługują typowe, niezbędne funkcje: wyświetlanie stron, generowanie menu, publikację artykułów, rejestrację i logowanie użytkowników, gromadzenie i wykorzystanie ilustracji oraz innych dokumentów elektronicznych.

Komponenty - rozszerzenia zapewniają możliwości wykonywania wszystkich zadań i funkcji, którym ma służyć witryna. Kilka umieszczonych w standardowych wersjach odpowiada za typowe, często spotykane usługi: prowadzenie księgi adresowej, katalogu WWW, obsługę reklamodawców i publikowanych reklam, prowadzenie prostych ankiet, publikację i udostępnianie kanałów informacyjnych RSS.

Ten niewielki podstawowy zestaw można dowolnie wzbogacać, korzystając z licznych rozszerzeń dostępnych zarówno bezpłatnie, jak i za opłatą.

Każdy komponent to mniej lub bardziej rozbudowany program komputerowy, zdolny do współpracy z innymi, z własnym interfejsem - spisem możliwości wyboru (menu) lub przyciskami realizującymi konkretne zadania.

Zarządzanie standardowymi komponentami odbywa się z poziomu panelu administracyjnego. Ale w przypadku komponentów instalowanych dodatkowo można spotkać inne rozwiązania.

Joomla! kontroluje jedynie instalację, umieszczanie w menu witryny i usuwanie dodatkowo instalowanych komponentów. Wszelkie dodatkowe opcje konfiguracyjne i inne elementy zarządzania komponentami należą do ich interfejsu, są ich własną cechą.

Moduły - usługi i prezentacja dodatkowych treści

Moduły wyświetlają menu i interaktywne elementy witryny oraz materiały towarzyszące treści głównej.

Moduł może zawierać właściwie wszystko: czysty tekst, treść generowaną przez kod HTML, kompletną, niezależną aplikację. Modułami są wszystkie menu, formularz logowania, Sondy, Statystyki, Migawki, wyszukiwarka.

Źródłem treści i usług pełnionych przez moduły mogą być: komponenty, zewnętrzne skrypty, pliki, w tym dołączone do modułu, bazy danych, strony internetowe.

Od komponentów różnią się zakresem możliwości - spełniają tylko dwie funkcje: pobierają dane i prezentują je. Nie posiadają interfejsu umożliwiającego gromadzenie, redagowanie i przechowywanie danych.

Niektóre z modułów są oknami prezentacyjnymi komponentów (stronami frontowymi), np. moduły Banery i Sondy. Zwykle jednak prezentują własną treść lub treści pobrane z innych źródeł.

W skład podstawowych dystrybucji Joomla! i Mambo wchodzi kilkanaście modułów strony frontowej i modułów strony administracyjnej. Ten zestaw można dowolnie wzbogacać o inne moduły z bogatej palety zarówno darmowych, jak i komercyjnych rozszerzeń.

Boty - zadania specjalne

Boty wykonują zadania specjalne - przygotowują elementy treści do prezentacji.

Rolę dodatków sygnalizuje angielska nazwa, utworzona od słowa ’robot’. To pszczółki-robotnice do specjalnych poruczeń, małe a pracowite i skuteczne! Realizują różne zadania, czasem bardzo proste, czasem złożone, ale zawsze niezwykle użyteczne. A to odpowiedzą na pytanie, a to zastąpią słówko-zaklęcie kodem wyświetlającym obrazek czy przeciwnie - jak w przypadku edytorów tekstu - sformatowany w trybie graficznym materiał zapisują w HTML i odwrotnie

To wysoce wyspecjalizowane składniki występujące w kilku odmianach. Najpowszechniejsze to szyfrownicy, edytory tekstu, wyszukiwarki.

Szyfrownicy wyszukują zakodowane fragmenty tekstu i podstawiają w ich miejsce właściwą treść, jak np. bot Wstaw obrazek, albo odwrotnie kodują fragmenty, ukrywając je przed szkodnikami, co czyni bot Maskuj adresy e-mail

Edytory tekstu umożliwiają formatowanie materiałów tekstowych za pomocą powszechnie znanych narzędzi graficznych, dzięki czemu można w ogóle nie znać języków tworzenia stron internetowych i być ich twórcą.

Wyszukiwarki analizują wydzielone obszary treści i dostarczają zleceniodawcy poszukiwane fragmenty.

Szablon - integracja treści i wyglądu

Szablon integruje w formę prezentacyjną treści i szatę graficzną.

Szablon jak ubranie - można zmienić w dowolnym momencie. Jeden szablon można wykorzystać w wielu witrynach. W jednej witrynie można stosować wiele szablonów, na przykład inny w każdym dziale. W dowolnym momencie możliwa jest modyfikacja detali szaty graficznej - rozmieszczenia treści, kolorystyki, elementów dekoracyjnych, kroju i rozmiaru czcionki, itd.

Nie dość na tym - szablony można także udostępnić użytkownikom, aby nadawali witrynie taką formę, jaka najbardziej im odpowiada.

Oddzielenie treści od wyglądu nadaje Joomla! i Mambo ogromną elastyczność. Autorzy, redaktorzy administratorzy nie muszą zajmować się wyglądem, to rola grafików i projektanta szablonu. Ci z kolei nie muszą czekać, aż powstaną treści witryny, aby im nadać odpowiedni kształt i wygląd.

Legenda do ilustracji: 1) Logowanie - umożliwia zalogowanie się, rejestrację, przypomnienie hasła, 2) Kolporter RSS - odnośniki do nagłówków aktualnych wiadomości w serwisie, 3) Banery - reklama serwisów Centrum Projektu Joomla i Polskiego Centrum Joomla!, 4) Popularne - zestaw odnośników do najczęściej przeglądanych artykułów, 5) Nowości - zestaw odnośników do najnowszych artykułów, 6) Szukaj - wyszukiwarka, 7) Migawki - wybrane losowo zwięzłe wiadomości albo skróty (wstępy) artykułów, 8) Reklama Joomla! - drugi przykład, tym razem niewielkiej reklamy graficznej, 9) Obraz losowy - wybrany obraz spośród umieszczonych w specjalnym katalogu, 10) Sonda - krótka ankieta z łączami do poglądu wyników i innych sond, 11) Zmień szatę - umożliwia zmianę wyglądu, 12) Statystyki - informacja o serwisie i serwerze.

Uwagi, źródła

Jeżeli masz sugestie odnośnie treści lub chcesz zgłosić poprawki do tego rozdziału, skomentuj go albo umieść wiadomość na forum: Dokumentacja - Propozycje, zmiany, poprawki

Dziękujemy!

Stefan Wajda, Zespół Dokumentacji PCJ