Zakres materiałów

Nawet jeśli obce jest Ci myślenie biznesowe i chcesz prowadzić witrynę dla samej przyjemności dzielenia się z innymi, przyjmij do wiadomości, że Twoja witryna to oferta dla użytkowników, propozycja usług, które będziesz świadczyć na witrynie.

Warto więc spojrzeć na treści witryny, jak sprzedawca, który wystawia swój towar, swoją ofertę klientom:

Chcesz tego - jest tutaj!
Szukasz tego - leży tam.
Tego potrzebujesz - pobierz stąd.

Projekt treści musi uwzględniać dwa, a nawet trzy aspekty:

• rodzaj treści, czyli co,
• miejsce w strukturze, czyli gdzie,
• sposób prezentacji, czyli jak.

Sprzedawca rozstrzyga dokładnie takie same problemy: co, gdzie i jak ma wystawić.

Jak? - artykuły czy komponenty

Umieszczanie i publikację treści w Joomla! obsługują dwa rodzaje pojemników:

• uniwersalny komponent rdzenia - Materiały,
• dedykowane komponenty-rozszerzania.

Komponent Materiały oferuje możliwość gromadzenia dowolnych materiałów o swobodnie kształtowanej przez autorów treści i strukturze. Mogą zawierać tekst, obrazy, animacje, dźwięki, wideo oraz wszelkiego typu odnośniki prowadzące do zasobów wewnętrznych bądź zewnętrznych. To decyduje o jego uniwersalności. Ale też ma swoją słabą stronę. Coś, co służy do wszystkiego z natury rzeczy nie nadaje się do zastosowań wymagających złożonych funkcji.

Komponenty-rozszerzania są zdolne spełnić najbardziej wyszukane wymagania. W uproszczeniu można wyróżnić dwa podstawowe typy komponentów dedykowanych:

• komponenty-prezentacyjne - służące do gromadzenia i prezentacji materiałów o określonej strukturze, dających się podzielić na segmenty ze względu na ich znaczenie (np. opis skrócony, opis szczegółowy, symbol produktu, nazwa producenta, cena, waga, itd.)
• komponenty programowe - obsługujące zdarzenia, pozwalające realizować różne procedury, (rejestracja, zakupy na odległość, rozmowy w czasie rzeczywistym, itp.)

Projektując treści witryny, trzeba rozważyć, który z pojemników zastosować: - uniwersalny komponent Materiały czy jakiś komponent dedykowany, przeznaczony do ściśle określonych celów, ale wygodniejszy w obsłudze, oferujący bogatsze możliwości.

Jak zdecydować?

Dla osoby rozpoczynającej przygodę z Joomla! decyzja o tym, z czego skorzystać, może być kłopotliwa, bo wymaga pewnego rozeznania w możliwościach.

Trzon Joomla! udostępnia Ci sześć komponentów pozwalających zarządzać najbardziej typowymi treściami: Banery, Kontakty, Korespondencja seryjna, Spinacz RSS, Sondy, Katalog WWW i Syndykator.

Od marca 2006 roku użytkownicy Joomla! dysponują obszernymi katalogami dodatkowych składników, dzięki którym stosunkowo łatwo można się zorientować, czy istnieje potrzebne nam rozszerzenie:

• www.joomla.pl - polski katalog zasobów Joomla!.
• www.joomla.org - najbogatszy katalog składników dla Joomla!, stale aktualizowany (w języku angielskim).

Warto również przejrzeć plikownie w serwisach Joomla! oraz strony demonstracyjne. Oto kilka adresów:

• www.onestopjoomla.com - bogata plikownia,
• Joomlademo.de - demo; strona niemiecka,
• Joomla! Demo PL - strona polska.

Pewną orientację o dostępnych rozszerzeniach da Ci też artykuł Przegląd możliwości.

Gdzie? - struktura zaplecza i witryny

Struktura to najkrócej mówiąc rozmieszczenie i wzajemne zależności między elementami.

Efektywną jest struktura stabilna, elastyczna i użyteczna. Stabilna, a więc oparta na solidnych podstawach - podziale i uporządkowaniu materiałów wedle racjonalnych, jasnych, czytelnych kryteriów. Elastyczna, a więc łatwa w modyfikacji. Użyteczna, czyli odpowiadająca na potrzeby i oczekiwania użytkowników.

W przypadku małej witryny z niewielką ilością statycznych stron problem struktury w zasadzie nie występuje albo łatwo go rozstrzygnąć. Ale w przypadku witryny z dynamiczną, zmieniającą się zawartością, z narastającą systematycznie ilością treści, nie można przejść nad nim do porządku.

Problem ma dwa aspekty.

Jeden wynika z różnych funkcji struktury zaplecza i witryny. Strukturę zaplecza wyznaczają funkcje biura i magazynu. Strukturę strony frontowej mogą wyznaczać funkcje wystawy, kiosku, salonu, czytelni, biurka… – zależnie od celu, do jakiego zostanie zastosowany Joomla!.

Drugi aspekt problemu to zmienność potrzeb i oczekiwań użytkowników.

Administratorom na zapleczu potrzebna jest struktura stabilna łatwa w zarządzaniu. Tutaj, jak w magazynie czy bibliotece – wszystko powinno mieć swoje miejsce zgodnie z pewną z góry przyjętą systematyką. W bibliotece każda książka ma wyraźnie określone miejsce. Nawet jeśli wymienić jednego dnia wszystkich bibliotekarzy, to w mig zorientują się, co i gdzie się znajduje.

Odbiorcom potrzebna jest struktura czytelna, aby jak najszybciej, bez zakłopotania, bez wysiłku docierali do informacji, których potrzebują. O stabilności struktury witryny można co najwyżej pomarzyć. Zmieniają się użytkownicy, zmieniają się ich potrzeby i oczekiwania, zmieniać się musi także struktura przeznaczonej dla nich witryny.

Rozdzielenie struktur zaplecza i witryny

W Joomla! sprzeczności te zostały rozwiązane prosto.

Struktura zaplecza administracyjnego została oddzielona od struktury strony frontowej i z góry określona przez projektantów Joomla!. Możliwości jej modyfikacji są ograniczone. Swoje miejsce mają artykuły, swoje miejsce mają komponenty. Każdy, kto wejdzie na zaplecze, bez trudu znajdzie potrzebne materiały.

Strukturę witryny natomiast można kształtować swobodnie. Jej organizację wyznaczają dwa czynniki:

• menu strony frontowej
• szablon strony frontowej

Rolą szablonu zajmiemy się w dalszej części. Wyznacza on bowiem układ materiałów na stronach, a my rozważamy ich rozmieszczenie w całej witrynie. Porządek na witrynie, strukturę witryny wyznacza menu.

Strukturę menu administratorzy mogą kształtować swobodnie. Od nich zależy i to, które z materiałów zostaną na stronie frontowej udostępnione, opublikowane, i to, gdzie zostaną umieszczone.

Co więcej, modyfikacje menu witryny nie naruszają struktury zaplecza, choć, oczywiście, ogólne założenia struktury strony frontowej swój wpływ na strukturę zaplecza mają w zakresie, o którym administratorzy mogą decydować.

Podstawą - trzypoziomowa struktura

Podstawa struktury zaplecza i witryny jest wspólna. Opiera się na trzypoziomowym układzie elementów:

• pozycje - to podstawowe, pojedyncze elementy treści: tekst artykułu, dokument w plikowni, odnośnik do strony WWW, adres e-mail, obraz w galerii, produkt w katalogu, itp.
• kategorie - to kolekcje, zbiory pozycji zgrupowanych ze względu na jakieś kryterium - temat, rodzaj, typ; w kategorie porządkowane są artykuły oraz treści gromadzone w komponentach,
• sekcje i komponenty - to kolekcje kategorii artykułów (sekcje) i innych materiałów (komponenty), myśl o nich jak o kontenerach, pojemnikach, pudełkach, w których grupujesz kategorie.

Pozycje porządkowane są w kategoriach, kategorie w większych kolekcjach - sekcjach artykułów lub w komponentach. Kategoria nie może istnieć bez sekcji lub poza komponentem, a w sekcji artykułów i niemal w każdym komponencie musi być przynajmniej jedna kategoria!

W komponentach programowych role hierarchicznego podziału na kategorie spełnia czasem struktura liniowa - kolejnych czynności, kroków, stąd nie zawsze w komponentach mamy zastosowany podział na kategorie.

Ponadto istnieje jeszcze niewielki zbiór materiałów luźnych, nieprzystających do żadnej kategorii - materiały statyczne.

Niezbędną elastyczność zapewniają opcje przemieszczania i kopiowania pozycji. W przypadku artykułów można je przenosić lub kopiować do innych kategorii i sekcji, w tym przenosić i kopiować całe kategorie. Ponadto artykuły nieaktualne przenoszone są do archiwum.

W przypadku komponentów łatwo można zmieniać przypisanie każdej pozycji do kategorii.

Na zapleczu podział na artykuły, kategorie artykułów, sekcje artykułów, komponenty i kategorie w komponentach pomaga gromadzić materiały i szybko orientować się, gdzie można je znaleźć.

Struktura witryny

W tworzeniu struktury witryny ten podział ma również ogromne walory praktyczne. łącza w menu mogą bowiem prowadzić:

• pojedynczych pozycji - artykułu, materiału statycznego, pozycji w komponencie,
• kategorii - artykułów lub kategorii w komponencie,
• sekcji artykułów lub komponentu.

Struktura witryny rządzi się swoimi prawami.

Przede wszystkim - nie musi być trzypoziomowa - możesz zbudować menu jednopoziomowe i wielopoziomowe. W przypadku niewielkiej strony-wizytówki jednopoziomowe menu wyśmienicie spełni swoją rolę. Ale nie tylko.

W rozbudowanych serwisach rzecz można rozwiązać na dwa, a nawet na trzy sposoby - stworzyć wielopoziomowe menu główne albo jednopoziomowe menu główne, a w działach do których poprowadzą te pozycje, stworzyć jedno- lub wielopoziomowe menu lokalne. Sposób trzeci to skorzystanie z możliwości tworzenia subdomen. Tej metody jednak w poradniku nie rozpatrzymy.

Ilość poziomów menu jest w zasadzie nieograniczona. Od mądrości i umiejętności administratorów, ale i konkretnych potrzeb zależy, jakie rozwiązanie zostanie przyjęte. Standard powiada, że użytkownik po najpóźniej trzech kliknięciach winien dotrzeć do poszukiwanej pozycji. Bywa jednak, że to się nie uda. Niemniej, wielopoziomowość menu pozwala się do tego standardu zbliżyć.

Podkreślmy także, że ani sekcje, ani kategorie nie muszą być pozycjami menu!. Mogą być, ale nie muszą!

Myśl o nich raczej jak o bibliotece, w której masz półki (sekcje), na półkach działy (kategorie), a w działach pozycje. Każdy z tych elementów struktury można w menu witryny udostępnić.

Inne kwestie związane z menu rozważamy w dalszej części poradnika.